In de discussie over de inzet van zzp’ers blijft één vraag dominant: kan deze opdracht uitgevoerd worden door een zelfstandige of niet? Tijdens de boeklancering van De ZZPuzzel besprak een panel bestaande uit Connie Maathuis, Niels van der Neut en Hugo Jan Ruts of er meer zekerheid vooraf gegeven kan worden aan opdrachtgevers en zzp’ers. Het panel liet zien dat volledige zekerheid aantrekkelijk klinkt, maar dat dit in de praktijk niet mogelijk is.
Sectorale toetsing: in gedachte aantrekkelijk
Het idee bestaat al jaren: per sector beoordelen of opdrachten zelfstandig kunnen worden uitgevoerd. Hugo Jan Ruts, oprichter van ZiPmedia, noemde het een “interessante gedachte”, maar waarschuwde dat sectorale toetsing ingewikkelder is dan het lijkt: “De maatschappij ontwikkelt zich voortdurend, werk verandert mee en die werkelijkheid schuift sneller dan je een eindplaatje kunt maken. Functies, werkzaamheden en organisaties zijn constant in beweging.” Een toets die vandaag klopt, kan morgen alweer achterhaald zijn. Het panel merkte ook op dat sommige sectoren heel actief zzp’ers inzetten, terwijl andere sectoren juist wat terughoudender zijn. Overigens geldt ook dat het beoordelen van een arbeidsrelatie een individuele toets: het Amsterdamse Gerechtshof heeft in het FNV/Uber-arrest nota bene laten weten dat er geen algemene uitspraak kan worden gedaan over ‘groepen’ zzp’ers.
Europese regelgeving
Universitair docent arbeidsrecht Niels van der Neut van de Universiteit van Amsterdam legde uit dat nationale wetgeving ook rekening dient te houden met Europese wetgeving. “Je kunt nationaal zeggen dat iemand een zzp’er is, maar Europeesrechtelijk kan diezelfde persoon alsnog als werknemer kwalificeren.” Uiteindelijk moet elke situatie op basis van “alle omstandigheden van het geval” worden beoordeeld. Precies zoals de Europese arbeidsregels het voorschrijven en de Hoge Raad ook keer op keer heeft uitgesproken. Het blijft gaan om een holistische toetsing.

België als voorbeeld? Alleen met nuance
Hoewel België een systeem kent waarin zelfstandigheid voor bepaalde beroepsgroepen wordt beoordeeld met sectorale criteria, is dit in de praktijk beperkt en nauwelijks gebruikt. Van der Neut en Ruts waarschuwden om dit niet te idealiseren. In België worden slechts enkele gevallen per jaar voorgelegd aan de Administratieve Commissie ter regeling van de Arbeidsrelatie, een toetsingscommissie die zich in geval van twijfel buigt over de arbeidsrelatie. Bovendien zijn Belgische zelfstandigen verplicht verzekerd tegen bijvoorbeeld arbeidsongeschiktheid en dragen zij dus bij aan een sociaal stelsel, waardoor er minder druk staat op de kwalificatievraag.
Gefaseerde invoering verhoogt onzekerheid
Connie Maathuis, voorzitter VZN, waarschuwde verder dat de gefaseerde invoering van de Zelfstandigenwet juist kan zorgen voor onzekerheid. “Ga niet voor een gefaseerde invoering. De markt heeft dringend behoefte aan meer duidelijkheid“, zei ze.
Volledige zekerheid aan de voorkant is onmogelijk. De arbeidsrelatietoets is holistisch van aard, neemt alle omstandigheden van het geval mee en zal achteraf plaatsvinden. Op een snel veranderende arbeidsmarkt zal er daarom ook ruimte moeten zijn voor maatwerk en er dient altijd rekening te worden gehouden met Europese regelgeving.
Vraag een vrijblijvend adviesgesprek aan
Vragen hierover? Neem contact met ons op.

Sem Overduin
Public Policy & Affairs Manager
Sem.Overduin@headfirst.nl
Oifik Youssefi
Public Affairs Officer
Oifik.Youssefi@headfirst.nl
Maaike van Driel
Head of Legal
Maaike.vanDriel@headfirst.group
Thomas ten Veldhuijs
Senior Legal Counsel
Thomas.tenVeldhuijs@headfirst.nl
