Het zzp-dossier blijft één van de hardnekkigste arbeidsmarktpuzzels. Politiek, polder en praktijk proberen al jaren grip te krijgen op de vraag wanneer een opdracht door een zelfstandige kan worden uitgevoerd. Met De ZZPuzzel presenteren Sem Overduin en Oifik Youssefi (HeadFirst Group) een feitelijke en toegankelijke ontleding van dat dossier. Een onderwerp dat zelden zó veelhoekig en veranderlijk is geweest.
Wetgeving helpt, maar lost niet alles op
Arbeidsrechtjurist Niels van der Neut benadrukte dat juristen zich graag over het zzp-dossier buigen, maar dat “dit niet altijd voordelig uitpakt voor zzp’ers die gewoon willen werken.” Hij waarschuwde dat het debat zich te veel heeft vastgebeten in de kwalificatievraag, terwijl het fundament — het sociale en fiscale stelsel — minstens zo bepalend is. Daarnaast temperde Van der Neut verwachtingen rondom absolute duidelijkheid vooraf. Europees recht maakt het onmogelijk om volledig waterdichte vooraf-toetsing te bieden. Tegelijkertijd ziet hij wel ruimte: hoe beter fiscale en arbeidsrechtelijke criteria worden uitgewerkt, hoe minder onzekerheid er achteraf ontstaat.
“Politieke daadkracht is nu meer dan ooit nodig”
Voor Connie Maathuis, voorzitter van Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN), is de opdracht aan het nieuwe kabinet kraakhelder. Met name voor de beoogd minister van Werk en Participatie Thierry Aartsen (VVD) ligt er volgens haar een stevige verantwoordelijkheid.“Politieke daadkracht is nu meer dan ooit nodig,” stelde Maathuis. Zij waarschuwde dat een gefaseerde invoering van wetgeving — zoals bij het rechtsvermoeden van werknemerschap — vooral leidt tot extra onzekerheid in de markt.
Volgens haar is juist behoefte aan duidelijkheid in één keer, onder meer via de verdere uitwerking van de Zelfstandigenwet en de snelle invoering van onderdelen uit het wetsvoorstel Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden (VBAR). “Geef zelfstandigen en opdrachtgevers niet nóg een periode van onduidelijkheid cadeau.”
Rechtsvermoeden: nuance is nodig
Van der Neut nam ook het rechtsvermoeden van werknemerschap onder de loep. Hij benadrukte dat het vooral een procesrechtelijke steun in de rug is voor zelfstandigen met lage tarieven: “Het is geen verbod om onder een bepaald tarief als zelfstandige te werken, en de onderliggende criteria blijven precies dezelfde.” Een hardnekkig misverstand dat hij nadrukkelijk uit de weg wilde ruimen.
De polder moet zelf in beweging komen
Maathuis schetste daarnaast dat zelfstandigen nog steeds geen vanzelfsprekend onderdeel zijn van het traditionele poldermodel. “We zitten op een stoel, maar het is nog niet ónze stoel,” zei ze. Volgens haar moet brede en structurele vertegenwoordiging van zelfstandigen geen gunst zijn, maar een logisch gevolg van de huidige arbeidsmarkt.
Het panel was het erover eens dat een ‘SER-model 3.0’ geen overbodige luxe is: een polder die meebeweegt met een realiteit waarin zelfstandigen structureel een grote en blijvende rol spelen.
2026 wordt een jaar van keuzes
De kern van de middag was helder: nietsdoen is geen optie meer. Het zzp-dossier vraagt om richting, politieke moed en consistentie. Ruts verwoordde dat scherp door te stellen dat het alternatief voor handelen simpelweg “nietsdoen” is – en dat daar inmiddels niemand in de arbeidsmarkt nog op zit te wachten.
De ZZPuzzel aanvragen
Wil je zelf alle analyses, achtergronden en oplossingsrichtingen lezen? Vraag De ZZPuzzel gratis aan via deze pagina: https://content.headfirst.group/zzpuzzel-aanvragen/