De zzp’er bestaat wel. Feiten en cijfers over zelfstandigen zonder personeel

ZiPconomy, HeadFirst Group en ONL voor Ondernemers presenteren een uitgebreid rapport vol feiten en cijfers over zzp’ers. Daarmee willen zij misverstanden over zelfstandig ondernemers de wereld uit helpen en bijdragen aan een rationeel debat.

‘De zzp’er bestaat niet’ is een cliché dat de afgelopen jaren regelmatig terugkomt in het politiek-maatschappelijk debat. Het geeft aan dat de totale groep van meer dan een miljoen zelfstandigen zonder personeel zeer divers is. Denk aan freelance tekstschrijvers, interim-managers en pakketbezorgers. Dan zijn er ook nog de bakkers op de hoek, de kunstenaars, de zelfstandig werkende therapeuten…

Dat de groep zo divers is maakt beleid ontwikkelen lastig. Als de zzp’er toch niet bestaat, dan heeft het geen zin om onderzoek te doen. Toch?

Zzp’ers bestaan natuurlijk, maar zijn niet te vatten in één definitie

Daar zijn ZiPconomy, HeadFirst Group en ONL het niet mee eens. Daarom presenteren ze vandaag een nieuw  rapport. “Zzp’ers bestaan natuurlijk wel”, zegt CEO Han Kolff van HeadFirst Group. “Ze zijn alleen haast niet te vatten in één definitie. Toch is het wel degelijk mogelijk om een goed beeld te krijgen van deze groep. Dat laten we zien met dit gedetailleerde rapport, dat is opgesteld door het onafhankelijke kennisplatform ZiPconomy.”

Rationeel debat

Hugo-Jan Ruts

Hoofdredacteur Hugo-Jan Ruts van ZiPconomy: “We zetten waardevolle feiten, cijfers en inzichten over de zzp’er op een rij. Welke subgroepen zelfstandigen groeien nu echt en hoe komt dat? De samenstelling blijkt ook te veranderen. Juist dat is interessant voor beleidsmakers.”

Dat meer kennis nodig is over zelfstandigen, blijkt regelmatig. Bijvoorbeeld in de factchecks van ZiPconomy. Denk aan een lid van de Commissie Borstlap dat het percentage zzp-docenten in het middelbaar onderwijs fors overschat. En een staatssecretaris van Financiën die niet wist dat zzp’ers die IB-ondernemer zijn recht hebben op zelfstandigenaftrek, maar zzp’ers met een bv niet.

Zo zijn er nog veel meer voorbeelden van misverstanden en onzorgvuldigheden in het zzp-debat. Ruts: “We hebben gegevens uit betrouwbare bronnen bij elkaar gebracht en analyses uitgevoerd om tot nieuwe inzichten te komen. We hopen zo bij te dragen aan een rationeel en feitelijk debat over deze groep werkenden.”

Compleet is zo’n overzicht nooit, waarschuwt Ruts. Daarbij wijst hij ook op het feit dat de data waarop dit onderzoek is gebaseerd ook achterblijft op de ontwikkelingen in de zzp-markt. “Als je echt gerichter beleid wil voeren en wil monitoren of dat beleid werkt, dan is er een verbeterslag nodig in de data. Te beginnen met meer te werken met eenduidige definities.”

Onafhankelijk rapport

HR-dienstverlener HeadFirst Group is sponsor van het rapport. Kolff vond het belangrijk dat het door een onafhankelijke partij werd opgesteld. “Veel bestaande rapporten ondersteunen de visie van de afzender, al is het maar door bepaalde gegevens achterwege te laten”, zegt hij. “Je kunt alleen tot goed en uitvoerbaar beleid voor de arbeidsmarkt komen, als je een debat voert op basis van feiten. Een onafhankelijke blik is wat mij betreft cruciaal.”

Aantal gedwongen zelfstandigen neemt af

Hij hoopt dat deze publicatie veel misvattingen over zzp’ers de wereld uit helpt. In tegenstelling tot wat bepaalde belangenbehartigers beweren, neemt het aantal kwetsbare zzp’ers af. Ook is het percentage gedwongen zelfstandigen relatief klein, ongeveer 7% van het totaal.

Kijk verder dan de gemiddelden

Verder blijkt dat het goed gaat met de gemiddelde zzp’er. De doorsnee zelfstandige zonder personeel is tevreden en heeft iets meer inkomen en een grotere financiële buffer dan de gemiddelde werknemer. “Maar gemiddelden vertellen niet het hele verhaal”, zegt Ruts. “De pijn zit in de negatieve uitersten van de cijfers over tarieven, inkomens, buffers en tevredenheid.”

De pijn zit in de negatieve uitersten

De spreiding van welvaart onder zelfstandigen blijkt bijvoorbeeld veel groter dan bij werknemers. Zelfstandigen zijn zowel oververtegenwoordigd in de lagere inkomensklassen (minder dan 20.000 euro), als in de hogere categorieën (meer dan 50.000 euro). Tegelijkertijd onderscheidt de zelfstandige zich van werknemers door zijn veerkracht. Een jaar met een inkomen onder bijstandsniveau is voor de meeste zzp’ers incidenteel.

Bescherming met maatwerk

Han Kolff

Kolff pleit voor bescherming van de kwetsbare groep. Daar is duidelijke wetgeving voor nodig, zegt hij. “We omarmen de plannen om kwetsbare zelfstandigen te beschermen tegen bijvoorbeeld de gevolgen van arbeidsongeschiktheid en werkloosheid. Tegelijkertijd mag wetgeving geen negatieve impact hebben op de grotere groep bewuste zzp’ers.”

Maatwerk is dus essentieel om kwetsbare zzp’ers te beschermen en tegelijkertijd innovatie en ondernemerschap te faciliteren, zegt Kolff. Hij benadrukt dat het percentage hoogopgeleide professionals die hun eigen arbeid verkopen aan zakelijke opdrachtgevers, het hardst groeit. “Zij kiezen bewust voor de vrijheid en flexibiliteit van het ondernemerschap en zijn zeer tevreden over hun arbeidsomstandigheden. Die ontwikkeling moeten we koesteren.”Daar zal niet iedereen het mee eens zijn, benadrukt Ruts. “En dat mag ook, wij willen op een onafhankelijke manier een bijdrage leveren aan het debat”, zegt hij. “Het gaat erom dat de visies en standpunten gebaseerd zijn op correcte feiten en cijfers, in plaats van aannames en vooroordelen.”

Kennis van vraag en aanbod

ZiPconomy, HeadFirst Group en ONL hopen handvatten te bieden voor politici, beleidsmakers en andere ondernemers. Kolff: “Ook op de flexibele arbeidsmarkt is schaarste, blijkt uit onze recent verschenen Talent Monitor. Daarom is het des te belangrijker voor werk- en opdrachtgevers dat zij kennis hebben van de aanbodzijde van de markt.”

De motivaties en wensen van werkenden veranderen in hoog tempo en zelfstandig professionals lopen voor op de trend, vertelt hij. “De politiek moet niet stil blijven staan, maar een visie ontwikkelen voor de arbeidsmarkt van morgen. Alleen dan kunnen we met elkaar blijven bouwen aan een innovatie. Het is een uitdaging waar we graag over meedenken. Dit rapport is een mooie basis om met beleidsmakers in gesprek te gaan.”

Het volledige rapport is hier te downloaden

Han Kolff in ‘The Open Talent Report Podcast’ of CXC
Groep ‘zelfstandig professionals met enkele opdrachtgevers’ groeit het hardst van alle zzp’ers
De zzp’er bestaat wel. Feiten en cijfers over zelfstandigen zonder personeel
Doe een beroep op al het beschikbare talent: sluit zp’ers niet uit
Verkeerde data en interpretaties kleuren het debat over toekomst zzp’er
Feiten en cijfers zzp’ers onmisbaar voor het maken van de juiste beleidskeuzes
Voor het eerst in de geschiedenis hyperschaarste op flexmarkt
Politiek vertrouwen zzp’ers weg, erkenning noodzakelijk
Nieuw hoofdkantoor HeadFirst Group in Hoofddorp
Technologie voor optimaal beheer van extern talent (eBook)
Corona versnelt stijging aantal zzp’ers 
Sociaal basisstelsel voor alle werkenden wint aanhangers onder zzp’ers
HeadFirst Group stimuleert duurzame inzetbaarheid onder zzp’ers met lancering Select Academy
HeadFirst Group rotsvast op tweede plek in Flexmarkt Omzetranglijst Top-100 2021
HeadFirst Group voegt toonaangevende RPO & recruitment specialist Sterksen toe aan dienstverlening
Nieuwe minister kan gelijk aan de slag met zzp-dossier
HeadFirst Group, Manpower, Randstad en VZN over de toekomst van de arbeidsmarkt
Corona stuwt flexibilisering
HeadFirst Group en Between Staffing Group bundelen krachten
HeadFirst Group en Between Staffing Group bundelen krachten
HeadFirst Group trekt €75 miljoen investering van Kartesia aan
HeadFirst Group benoemt Han Kolff als CEO
HeadFirst Group stijgt naar tweede plek in Flexmarkt Omzetranglijst
HeadFirst Group en Stichting ONL voor ondernemers trekken samen op
Groep flexbedrijven verder onder nieuwe naam
Overname Staffing MS door HeadFirst Source Group afgerond
HeadFirst Source Group NV rondt overname Myler af
Staffing MS overgenomen door HeadFirst Source Group
Omzet HeadFirst Source Group stijgt 12% in eerste halfjaar 2018
Investeerder verwerft circa 95% van aandelen HeadFirst Source Group NV
HeadFirst Source Group neemt branchegenoot Myler over
Goed eerste kwartaal 2018 voor HeadFirst Source Group
HeadFirst Source Group verwacht verdere groei na succesvol 2017
HeadFirst Source Group zet sterke groeilijn door
Omzet en resultaat HeadFirst Source Group meer dan verdubbeld
HeadFirst Source: sterke omzet- en winstgroei door fusie in 1e kwartaal 2017
Source boekt iets lagere omzet en hoger operationeel resultaat in 2016
HeadFirst Source Group: verdubbeling omzet, sterke impuls winstgevendheid
Mededeling voorgenomen samengaan Source en HeadFirst
Source Group neemt 50% belang in Proud
Stabiel derde kwartaal
Stijging omzet en EBITDA in eerste halfjaar
Omzet en winst Source Group stijgen in Q1
Een sterk jaar voor Source Group N.V.
Groeiversnelling Source Group in derde kwartaal
Source realiseert verdere groei van marge en omzet
Duidelijke resultaatsverbetering Source in Q1 2015
Source verbetert marge, voorziet groei 2015